| |
Transactionele Analyse
De theorie van de Transactionele Analyse is opgebouwd uit verschillende basisconcepten, waarvan er enkele hieronder kort worden toegelicht:
Het model van ego-posities
Egoposities: In de opgroeiende mens worden 3 ego- posities ontwikkeld: De Ouder, de Volwassene en het Kind. Een Ego posities is een geheel van consistente gedachten, gevoelens en gedragingen. In Ouder en Kind klinkt het verleden door, de Volwassene geeft reacties op het hier en nu, met gebruikmaking van alle volwassen mogelijkheden. Een mens functioneert optimaal als hij steeds vrije keuze heeft tot een van de posities en over elk van deze ego-posities kan beschikken. Het gevolg is dat hij zowel in denken, voelen als gedrag in alle situaties optimaal en adequaat kan reageren.
Transacties
Hiermee verwijst Berne naar de communicatie uitwisselingen tussen mensen.
Gedurende de interactie is er telkens een actie en reactie, en beide kunnen vanuit elke egopositie worden gestuurd(zender) en ontvangen( ontvanger) waardoor de communicatie/transactie genoemd in de Transactionele Analyse, kan worden veranderd en er andere mogelijkheden beschikbaar zijn.
Transactionele Analisten zijn getraind om inzicht te bieden en zo bijdrage te leveren aan veranderings- en leerprocessen.
Strooks
Berne zag dat mensen om te overleven en goed te functioneren strooks nodig hebben. Strooks zijn eenheden van erkenning. Het begrijpen hoe mensen positieve en negatieve strooks geven en erkennen en het veranderen van niet-effectieve patronen is een belangrijk aspect in het werk met Transactionele Analyse. |
|
| |
Het levensscript
Een onbewust levensplan dat ieder mens heeft ontwikkeld in de eerste zeven jaar van zijn leven. Hierin zijn overtuigingen over zichzelf en de omringende wereld vastgelegd, op grond van vroegkinderlijke ervaringen en besluiten en is er een zeker “script” ontstaan, een soort van mechanisme dat als modus in de betreffende levensfase adequaat was. Tenzij men zich hiervan bewust wordt zal ook bij veranderde omstandigheden dit levensscript zich herhalen, terwijl er betere opties zijn. Van deze scriptbesluiten kun men zich bewust worden en door middel van inzichten en herbeslissingen kan iedereen het levensscript veranderen.
Miskenning en symbiose
Omdat het levensscript een onbewust plan is, zullen aspecten van situaties die daar niet mee in overeenstemming zijn, onbewust onzichtbaar gemaakt worden. Het gevolg is dat we steeds bevestigd worden in onze overtuiging: zie je wel dat het klopt....Een symbiose noemen we die relatie waar beide personen samen een van de ego-positie delen: de een gebruikt bijvoorbeeld uitsluitend zijn Kind, terwijl de ander alleen zijn Ouder en Volwassene inschakelt. Samen beschikken deze personen dan over drie ego-posities, echter geen van beide ontplooit op deze wijze zijn mogelijkheden of autonomie.
Racketgevoelens
Dit zijn oneigenlijke gevoelens, die het authentieke gevoel overdekken. De betreffende persoon is zich hier echter niet van bewust. Vaak zijn deze substituut gevoelens ontstaan, omdat in het gezin van herkomst niet alle gevoelens evenredig gewaardeerd werden. De minder geaccepteerde gevoelens werden in reactie daarop niet rechtstreeks geuit. Het nadeel van het uiten van racketgevoelens is dat dit niet leidt tot een adequate oplossing en de daarbij behorende opluchting.
Berne definieerde bepaalde sociale dysfunctionele gedragspatronen als ‘psychologische spelen’. Deze zich telkens herhalende onbewuste transacties zijn bedoeld om strooks te verkrijgen maar in plaats daarvan versterken ze negatieve gevoelens en het negatieve zelfbeeld. Ze maskeren ook de directe expressie van gedachten en gevoelens. Berne gaf verscheidene psychologische spelen een herkenbare naam zoals ‘Now I’ve Got You, You Son of a Bitch, and ‘I’m Only Trying To Help You’,
Autonomie
Deze manifesteert zich door het vrijkomen of het herstel van bewustheid, spontaniteit en het vermogen tot intimiteit. |
|
